Fauville et al. (2022)
Khi xem một ảnh chụp màn hình, người ta thấy người nhìn vào camera có social presence (cảm giác người kia đang hiện diện) cao hơn rõ so với người nhìn ra ngoài màn hình, nhưng chỉ hơn chút ít so với người nhìn màn hình; còn góc camera (gồm cả eye-level) không làm thay đổi social presence.
Cách đặt vấn đề
- Bối cảnh
- Giao tiếp chuyển lên video trong đại dịch. Con người tạo ấn tượng đầu tiên rất nhanh (có nghiên cứu nói dưới 100 ms), nhưng video làm mất hoặc làm méo các tín hiệu phi ngôn ngữ như ánh mắt, khoảng cách và tư thế.
- Khoảng trống
- Ánh mắt, khoảng cách và góc quay đã được nghiên cứu nhiều trong gặp mặt trực tiếp và điện ảnh, nhưng bản preregistration (đăng ký trước kế hoạch nghiên cứu) nói rằng người ta còn biết ít về tác động của chúng lên ấn tượng trong video conference. Bài muốn xem cả ba cùng lúc (RQ1).
- Nước đi lập luận
- Tác giả lấy ba nhóm tín hiệu phi ngôn ngữ trong sách vở (gaze: ánh mắt; proxemics: khoảng cách; kinesics: tư thế, chuyển động) rồi gán cho mỗi nhóm một thứ chỉnh được trên máy tính: nhìn vào đâu, mặt to hay nhỏ, camera cao hay thấp. Nhờ bước dịch này, một hiện tượng mơ hồ (tôi trông thế nào trên Zoom) trở thành ba biến độc lập đo được. Với góc quay, họ mượn giả thuyết từ điện ảnh, ví dụ quay từ dưới lên làm nhân vật trông áp đảo.
- RQ và giả thuyết
- H1: likeability judgment (mức dễ mến), social presence và interpersonal attraction (sức hút cá nhân) cao nhất khi nhìn camera, trung bình khi nhìn màn hình, thấp nhất khi nhìn ra ngoài.
- H2: threat judgment (cảm giác bị đe dọa) thấp hơn khi camera đặt cao so với đặt thấp.
- H3: trustworthiness (độ đáng tin) cao hơn ở eye-level so với góc cao và góc thấp.
- H4: likeability và interpersonal attraction cao hơn ở góc cao so với góc thấp.
- H5: (a) threat và (b) likeability cao hơn khi ngồi gần so với ngồi xa.
- RQ1: gaze, distance và angle kết hợp với nhau ảnh hưởng thế nào?
- RQ2: giới tính và chủng tộc của người xem và người trong ảnh có vai trò gì? (Kết quả trong bài chỉ báo cáo phần người xem.)
- Lý thuyết dùng
- Thin slices / impression formation (Asch; Ambady & Rosenthal): chỉ cần một lát cắt ngắn để tạo ấn tượng.
- Equilibrium theory (Argyle & Dean, 1965): khi bị ép ở quá gần, người ta giảm giao tiếp bằng mắt để giữ mức thân mật dễ chịu.
- Proxemics của Hall: các vùng khoảng cách cá nhân.
- Cues-filtered-out và các phản biện của Walther: ít tín hiệu không nhất thiết là giao tiếp kém, vì người ta biết thích nghi.
- Networked Minds (Biocca, Harms): social presence là cảm giác đang ở cùng một người khác, gồm co-presence và attention allocation.
Methodology
- Paradigm
- Định lượng, thực nghiệm xác nhận giả thuyết, có preregistration (osf.io/tyaqh).
- Thiết kế
- 3 (gaze) × 2 (camera distance) × 3 (camera angle), between-subjects (mỗi người chỉ xem 1 ảnh thuộc 1 trong 18 điều kiện), phân ngẫu nhiên, làm online. Đây là MỘT thực nghiệm, không phải nhiều thực nghiệm.
- Biến độc lập
- Gaze: camera / screen (theo preregistration là nhìn mặt đối phương ở giữa màn hình) / off-screen
- Camera distance: close / far (mặt to / mặt nhỏ trong khung hình; bài không cho số cm)
- Camera angle: high / eye-level / low (bài không cho số độ)
- Biến phụ thuộc
- Likeability judgment
- Threat judgment
- Trustworthiness
- Social presence
- Interpersonal attraction
- Behavioral measure (có muốn nhận email từ người trong ảnh không)
- Kiểm soát
- Giới tính và chủng tộc người xem đưa vào mô hình
- Random intercept cho 16 diễn viên (stimulus sampling: dùng nhiều mẫu người để kết quả không phụ thuộc một gương mặt)
- Loại người không qua attention check
- Phông nền KHÔNG được kiểm soát, tác giả cố ý để vậy để tăng tính khái quát
- Mẫu
- 4,750 người đồng ý và làm xong khảo sát; 3,892 câu trả lời hợp lệ được phân tích (2,560 nữ, 1,261 nam, 36 không thuộc hai nhóm này, 35 từ chối trả lời; 18–99 tuổi, M = 43.5, SD = 13.1; 74% White). Mẫu thuận tiện (convenience sample) tuyển qua link trong các bài báo về Zoom fatigue, 19/3–6/5/2021. Kế hoạch ban đầu khoảng 1,199 người. Lưu ý: abstract in N = 3,982, còn phần Method ghi 3,892; tổng các nhóm giới tính và file dữ liệu OSF đều ra 3,892, nên con số trong abstract gần như chắc chắn là lỗi đảo chữ số. Mô hình thống kê trong mã R chỉ giữ người chọn nam hoặc nữ (n = 3,821).
- Stimuli, thiết bị
- 288 ảnh chụp màn hình tĩnh: 16 diễn viên (2 người cho mỗi tổ hợp nam/nữ × African-American, Asian, Latinx, White) × 18 tư thế. Diễn viên tự nâng hoặc hạ máy tính, ngồi gần hoặc xa, và nhìn vào điểm được chỉ định. Không có cuộc gọi thật, không có âm thanh, không có tương tác; người xem được yêu cầu tưởng tượng mình đang gọi video với người trong ảnh.
- Thang đo
- Likeability judgment: Mức thiện cảm tổng hợp qua attractive, competent, extrovert, likable, trustworthy 5 câu, thang 1–5 (Not at all đến Extremely), α = .83
- Threat judgment: Cảm giác người kia áp đảo, đe dọa 2 câu (dominant, threatening), thang 1–5, α = .65
- Social presence: co-presence: Tôi nhận ra người kia có mặt, và người kia nhận ra tôi 4 câu, thang 1–5, α = .85
- Social presence: attention allocation: Hai bên có chú ý vào nhau không 4 câu, thang 1–5, α = .88
- Interpersonal attraction: Muốn làm việc chung (task attraction) và muốn kết thân (social attraction) 4 + 4 câu, thang 1–5, α = .95 và .92
- Behavioral measure: Sẵn lòng nhận email từ người trong ảnh 1 câu Yes/No
- Quy trình
- Trả lời tuổi, giới tính, chủng tộc; xem 1 ảnh ngẫu nhiên kèm lời dặn tưởng tượng đang gọi video với người này; trả lời các thang đo; cuối cùng là câu hỏi về email. Người tham gia không được trả lời cho nhiều điều kiện nên không so sánh trực tiếp các ảnh với nhau.
- Phân tích
- Linear mixed model (lmerTest trong R; mô hình có cả yếu tố cố định và yếu tố ngẫu nhiên) với gaze, angle, distance, mọi tương tác, giới tính và chủng tộc, random intercept theo diễn viên. So sánh từng cặp bằng emmeans, hiệu chỉnh Bonferroni. Báo cáo η²p kèm 90% CI và Cohen's d kèm 95% CI.
Cách giải quyết và kết quả
Dùng ảnh tĩnh để kiểm soát chặt ánh mắt, góc quay và cỡ mặt, rồi lấy mẫu rất lớn để thấy được cả hiệu ứng nhỏ. Đổi lại, nghiên cứu không có tương tác thật.
- Gaze ảnh hưởng social presence: camera (M = 3.23) > screen (3.10) > off-screen (2.57). Chênh lệch lớn nằm ở off-screen; camera so với screen chỉ là hiệu ứng nhỏ. F(2, 3776) = 262.57, p < .001, η²p = .12; camera vs screen d = .16 [.08, .24]; camera vs off-screen d = .86; screen vs off-screen d = .70
- Likeability: nhìn camera và nhìn màn hình KHÔNG khác nhau; cả hai cao hơn off-screen. Interpersonal attraction cũng vậy. Likeability: F(2, 3776) = 62.77, η²p = .03; camera vs screen d = .023, p > .99; off-screen vs screen d = −.37; off-screen và camera chênh |d| = .39. Attraction: F(2, 3776) = 71.26, η²p = .04; camera vs screen d = .02, p > .99
- Camera angle không có hiệu ứng có ý nghĩa lên social presence. Bảng 3 để trống ô này và phần Discussion gọi đây là kết quả null. Chúng tôi (người soạn ma trận này) chạy lại trên dữ liệu OSF công khai và cũng không thấy: eye-level 2.99, high 2.97, low 2.94. Bài báo: không có trị số (ô trống trong Bảng 3). Phân tích lại của chúng tôi (OLS, diễn viên là yếu tố cố định): F(2, 3777) = 0.97, p khoảng .38, η²p = .0005
- Camera angle có hiệu ứng rất nhỏ lên DV khác: góc thấp bị thấy đe dọa hơn góc cao; góc cao có attraction cao hơn góc thấp. Eye-level và góc cao không khác nhau về threat. Threat: F(2, 3776) = 17.85, p < .001, η²p = .009; high vs low d = −.22; high vs eye-level d = −.02, p > .99. Attraction: F(2, 3778) = 10.54, η²p = .005; high vs low d = .16
- H3 bị bác: eye-level không đáng tin hơn góc cao hay góc thấp. F(2, 3776) = 3.29, p = .041, η²p = .002, nhưng không cặp nào có ý nghĩa: eye-level vs low p = .09, d = .09; eye-level vs high p > .99, d = −.003
- Distance không ảnh hưởng likeability hay threat (H5 bị bác). Tuy nhiên Bảng 3 ghi distance có hiệu ứng chính rất nhỏ lên social presence. Likeability F(1, 3776) = .20, p = .66; threat F(1, 3776) = 3.32, p = .07; social presence η²p = .005 [0, .01]. Phân tích lại của chúng tôi: close 3.02 vs far 2.91, F(1, 3777) = 22.46
- Tương tác distance × gaze: lợi thế camera hơn screen về social presence chỉ có khi ngồi gần; khi ngồi xa thì không còn ý nghĩa. Nhưng ngồi gần mà nhìn thẳng camera cũng bị thấy đe dọa hơn. Social presence: F(2, 3779) = 7.71, p < .001, η²p = .004; gần: 3.36 / 3.16 / 2.57; xa: camera 3.10 vs screen 3.05, p = .493, d = .08. Threat khi nhìn camera: gần 2.23 vs xa 2.13, d = .21
- Phụ nữ chấm likeability cao hơn và threat thấp hơn nam giới, hiệu ứng nhỏ. Likeability d = .09; threat d = −.20
Kết luận của tác giả. Gaze có tác động lớn hơn angle và distance, nhưng tác giả thừa nhận "the effects were generally small" (Fauville et al., 2022). Họ khuyên nên nhìn camera thay vì màn hình khi có thể, tránh liếc ra ngoài, và dùng góc camera CAO (không phải eye-level). Họ cho rằng kết quả từ ảnh sẽ áp dụng được cho video conference.
Điểm mù
- tác giả tự nhận Dùng ảnh tĩnh thay vì cuộc gọi thật. Eye contact trong lớp học là chuyện hai chiều và thay đổi theo thời gian. Ảnh tĩnh chỉ đo cảm giác bị nhìn một chiều, nên không thể suy thẳng sang social presence trong buổi Zoom 15 phút.
- tác giả tự nhận Không xét tỉ lệ thời gian nhìn camera, và chỉ thử hai mức khoảng cách cùng ba mức góc. Trong thực tế giáo viên lúc nhìn camera, lúc nhìn màn hình. Bài không cho biết bao nhiêu phần trăm là đủ hay quá nhiều.
- tác giả tự nhận Lời dặn không nói rõ bối cảnh, chỉ là gọi video với một đồng nghiệp. Tác giả cho rằng điều này có thể là lý do distance không có tác dụng. Lớp học có quan hệ thầy trò rõ ràng nên kết quả có thể khác.
- nhận xét của ta Diễn giải mạnh hơn số liệu: Bảng 6 ghi H1 được ủng hộ cho cả ba DV và Discussion nói nhìn camera tăng likeability và attraction so với screen, trong khi phần Results cho thấy camera và screen không khác nhau (p > .99). Abstract nói distance không ảnh hưởng ấn tượng, nhưng Bảng 3 có hiệu ứng distance lên social presence. Discussion gọi kết quả angle lên attraction là null, dù H4 phần attraction được xác nhận. Nếu chỉ đọc abstract hoặc Discussion, ta sẽ trích sai, và bản plan đang mắc đúng lỗi này.
- nhận xét của ta Mã R công khai tính likeability và threat bằng hàm ave(x, g1, g2, ...). Trong R, hàm này lấy trung bình của x theo nhóm chứ không lấy trung bình các câu hỏi. Chúng tôi chạy lại: cách tính này cho ra gần đúng các F đã in (likeability 62.88, threat 17.86), còn trung bình đúng của các câu cho threat angle F = 27.62, và angle lên likeability chỉ còn F = 2.73 (p khoảng .065, không còn ý nghĩa). Chúng tôi không thấy đính chính trong metadata Crossref. Kết luận chính về gaze vẫn giữ nguyên, và social presence không bị ảnh hưởng vì dùng biến khác. Nhưng các con số likeability và threat không nên trích như số chính xác. Đây là phân tích của chúng tôi, chưa qua peer review và chưa ai kiểm lại. Đừng đưa vào report.
- nhận xét của ta Lệch khỏi preregistration: kế hoạch ghi dùng panel Lucid đại diện ở Mỹ, có trả tiền; thực tế lại tuyển người đọc báo về Zoom fatigue. Người tham gia vốn quan tâm đến mệt mỏi vì Zoom, lớn tuổi hơn sinh viên (M = 43.5) và đa số da trắng. Khó khái quát sang sinh viên KTH.
- nhận xét của ta Screen gaze không ghi độ lệch góc (số độ giữa camera và mặt trên màn hình), và không có số đo cm hay độ cho distance và angle. Không thể lặp lại chính xác, cũng không biết lệch bao nhiêu thì mất cảm giác eye contact. Các nghiên cứu khác cho thấy độ lệch xuống dưới được dung thứ hơn (Chen, 2002; arXiv 2404.17104).
- nhận xét của ta Social presence được hỏi ở thể giả định (nếu tôi gọi video với người này). Đây là dự đoán về social presence, không phải trải nghiệm social presence.
Học gì cho project
- Eye-level là biến ANGLE, còn eye contact là biến GAZE. Fauville tách hai biến này và chỉ gaze tác động lên social presence. Plan đang dùng bằng chứng về gaze để biện minh cho thao tác về angle. Đổi IV thành vị trí camera so với khuôn mặt trên màn hình (gaze offset: độ lệch giữa ống kính và mắt người kia), ví dụ: cửa sổ Zoom thu nhỏ đặt ngay dưới ống kính so với cửa sổ đặt xa ống kính. Giữ eye-level như điều kiện cố định và viết rõ lý do. Background; Aims; Method 1 Research Design
- Người thấy hiệu ứng là người XEM, còn thứ được chỉnh là camera của người ĐƯỢC NHÌN. Sinh viên nâng webcam của mình thì không thay đổi cách họ thấy giáo viên. Chỉ thao tác camera của người đóng vai giáo viên (hai phiên bản), và đo social presence của sinh viên đối với giáo viên. Camera của sinh viên chỉ cần chuẩn hóa. Method 3 Experimental Setup; Method 4 Experimental Procedure
- Hiệu ứng camera so với screen rất nhỏ (d = .16). Với 10–15 người làm within-subjects, power 80% chỉ bắt được dz khoảng 0.8 (n = 15) đến 1.0 (n = 10); nếu dz thật là .16 thì power với n = 15 chỉ khoảng 9% (mô phỏng của chúng tôi; d giữa nhóm và dz trong nhóm không hoàn toàn so thẳng được). Gọi nghiên cứu là exploratory (khám phá). Báo cáo trung bình, chênh lệch từng người, khoảng tin cậy và dữ liệu mở; không viết là không có hiệu ứng khi p > .05. Chọn hai điều kiện khác nhau thật rõ. Delimitations; Method 6 Data Analysis; Risk analysis
- Khoảng cách làm thay đổi hiệu quả của ánh mắt: ngồi gần vừa tăng social presence vừa tăng cảm giác đe dọa. Cố định cỡ mặt giáo viên (ví dụ đầu cao bằng 1/3 khung hình) và chụp ảnh màn hình làm bằng chứng. Thêm 2 câu hỏi về cảm giác bị nhìn chằm chằm hoặc khó chịu. Method 3 Experimental Setup; Method 5 Data Collection
- Có sẵn thang đo social presence ngắn, dùng được ngay. Dùng 8 câu Networked Minds bản Fauville (4 co-presence, 4 attention allocation, thang 1–5), chuyển sang thể quá khứ về buổi học vừa xong, trích nguồn gốc Harms & Biocca (2004). Method 5 Data Collection
Human perception
Impression formation qua thin slices, proxemics (cỡ mặt trong khung thay cho khoảng cách), equilibrium theory.
Eye contact
Nhìn ra ngoài màn hình mới hại rõ. Ngồi gần và nhìn thẳng camera vừa tăng presence vừa tăng cảm giác bị đe dọa.
Plan viết gì, nguồn nói gì
| Kết luận | Plan viết | Nguồn nói | Cách sửa |
|---|---|---|---|
| lệch | Experiments conducted by Fauville et al. (2022) with 4000 participants | Một thực nghiệm. 4,750 người hoàn thành khảo sát, 3,892 người được phân tích (abstract in 3,982, có vẻ là lỗi đảo số). Con số xấp xỉ 4000 đến từ thông cáo báo chí (chúng tôi chỉ thấy qua kết quả tìm kiếm). | Viết: an online experiment (n = 3,892 analysed) in which participants rated still video-conference screenshots. |
| lệch | gaze and camera angle play a significant role in impression formation | Abstract có nói như vậy. Nhưng angle chỉ có η²p = .002–.009, không tác động lên social presence, eye-level không thắng ở H3, và góc tác giả khuyên dùng là góc cao. | Nói rõ: gaze có hiệu ứng trung bình lên social presence; angle chỉ có hiệu ứng rất nhỏ lên threat và attraction, không lên social presence. |
| lệch | increased likeability and social presence when the gaze was on camera (và ở Related Work: Looking directly at the camera showed likability and social presence) | Social presence: camera cao hơn cả screen (d = .16) lẫn off-screen (d = .86), nhưng lợi thế so với screen mất ý nghĩa khi ngồi xa. Likeability: camera chỉ cao hơn off-screen, không hơn screen (d = .023, p > .99). | Tách hai DV và nói rõ nhóm so sánh là screen hay off-screen. |
| lệch | A study about how gaze, camera distance and angle influence the personal impression in video meetings; tên đề tài của plan dùng viewing distance | Camera distance ở đây là mặt to hay nhỏ trong khung hình của người được xem, không phải khoảng cách người xem ngồi trước màn hình. Dữ liệu là ảnh chụp, không phải buổi họp. | Không dùng Fauville làm bằng chứng cho viewing distance; gọi đúng là camera distance / apparent face size. |
| đúng | Ngụ ý social presence đã được đo | Có đo thật, bằng 8 câu chỉnh từ Networked Minds, nhưng hỏi ở thể giả định về một ảnh tĩnh. | Thêm: self-reported, anticipated social presence. |
| đúng | Technology, Mind, and Behavior, 3(1), 133–143 | Crossref và OpenAlex ghi 3(1), 133–143, đúng 5 tác giả và đúng thứ tự. Bản PDF của nhà xuất bản lại đánh số trang 1–11. | Giữ nguyên; thêm dấu cách sau angle. trước tên tạp chí và in nghiêng theo APA. |
Câu trích an toàn cho report
In a preregistered online experiment using still video-conference screenshots (n = 3,892), Fauville et al. (2022) found that on-camera gaze was rated higher in social presence than on-screen (d = 0.16) and off-screen gaze (d = 0.86), whereas camera angle showed no significant effect on social presence.
Nguồn đã mở (10)
- web.archive.org/web/20220526143427id_/https://tmb.apaopen.org/pub/qunl
- api.crossref.org/works/10.1037/tmb0000055
- api.openalex.org/works/doi:10.1037/tmb0000055
- lemanncenter.stanford.edu/node/703
- osf.io/7prhz/
- osf.io/download/qjfd2/
- osf.io/download/f9ctx/
- api.osf.io/v2/registrations/tyaqh/
- graphics.stanford.edu/papers/eye_contact/
- arxiv.org/html/2404.17104v1